कोथळीच्या मातीतून महाराष्ट्राच्या राजकारणात ‘नाथाभाऊ’ नावाचा दबदबा!
सरपंचपदापासून विरोधी पक्षनेते, मंत्री आणि ज्येष्ठ लोकनेतेपदापर्यंतचा प्रवास; ७५ वर्षांच्या वाटचालीत संघर्ष, अभ्यास आणि जनसंपर्काची अनोखी कहाणी
खान्देश टाईम्स I जकी अहमद
जळगाव : एखाद्या नेत्याची ओळख त्याने भूषविलेल्या पदांमुळे निर्माण होते; मात्र काही नेते असे असतात, ज्यांची ओळख पदांपलीकडे जाऊन जनमानसात निर्माण होते. एकनाथराव खडसे अर्थात नाथाभाऊ हे त्यापैकीच एक नाव. खान्देशच्या मातीतून उभे राहिलेले हे नेतृत्व गेल्या चार दशकांहून अधिक काळ महाराष्ट्राच्या राजकारणात विविध भूमिकांमधून ठळकपणे दिसून आले. संघर्ष, स्पष्टवक्तेपणा, आक्रमक राजकीय शैली, विषयाचा सखोल अभ्यास आणि कार्यकर्त्यांशी असलेली नाळ ही त्यांच्या वाटचालीची वैशिष्ट्ये ठरली.
२ सप्टेंबर रोजी नाथाभाऊ वयाची ७५ वर्षे पूर्ण करीत आहेत. त्यांच्या अमृत महोत्सवी वर्षानिमित्त कोथळी येथे विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. या निमित्ताने एका सामान्य कुटुंबातून सुरू झालेल्या आणि राज्याच्या राजकारणातील प्रभावी नेतृत्वापर्यंत पोहोचलेल्या त्यांच्या प्रवासाकडे पुन्हा एकदा महाराष्ट्राचे लक्ष वेधले गेले आहे.
पहिली पायरी गावाच्या राजकारणाची… लक्ष्य मात्र विधानसभेचे!
मुक्ताईनगर तालुक्यातील कोथळी. याच गावातून नाथाभाऊंच्या सार्वजनिक जीवनाची मुहूर्तमेढ रोवली गेली. गावातील प्रश्न, नागरिकांच्या अडचणी आणि स्थानिक विकासाच्या मुद्द्यांवर काम करताना त्यांचा जनसंपर्क वाढत गेला.१९८७ मध्ये कोथळीचे सरपंच म्हणून त्यांनी सार्वजनिक जीवनात प्रवेश केला. सरपंच म्हणून काम करत असतानाच तळागाळातील माणसाशी थेट संवाद साधण्याची त्यांची शैली आकाराला आली. पुढे हाच जनसंपर्क त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीचा सर्वात मोठा आधार ठरला.सरपंचपदापासून सुरू झालेली ही वाटचाल फार काळ गावापुरती मर्यादित राहिली नाही.
१९८९… आणि खान्देशच्या राजकारणाला मिळाले नवे नेतृत्व
अवघ्या दोन वर्षांत नाथाभाऊंनी विधानसभेच्या राजकारणात दमदार प्रवेश केला. १९८९ मध्ये मुक्ताईनगर विधानसभा मतदारसंघातून ते पहिल्यांदा विधानसभेवर निवडून आले.त्यानंतरच्या निवडणुकांमध्ये मतदारांनी त्यांच्यावर सातत्याने विश्वास व्यक्त केला. मतदारसंघातील प्रश्नांची जाण, कार्यकर्त्यांचे मजबूत जाळे आणि जनतेशी असलेला थेट संपर्क यामुळे मुक्ताईनगरच्या राजकारणात खडसेंचा प्रभाव वाढत गेला.हळूहळू ‘मुक्ताईनगरचे नेते’ ही ओळख विस्तारत ‘खान्देशचा बुलंद आवाज’ अशी त्यांची प्रतिमा निर्माण झाली.
सभागृहात आकडेवारी… मैदानात आक्रमकता!
नाथाभाऊंच्या राजकीय शैलीतील एक ठळक वैशिष्ट्य म्हणजे विषयाचा सखोल अभ्यास. प्रश्न कोणताही असो—शेतकरी, सिंचन, प्रशासन, भ्रष्टाचार, महागाई किंवा सामान्य नागरिकांचे प्रश्न—ते आकडेवारी आणि कागदपत्रांच्या आधारे मुद्दा मांडण्यासाठी ओळखले गेले.२००९ ते २०१४ या काळात महाराष्ट्र विधानसभेचे विरोधी पक्षनेते म्हणून त्यांनी सरकारला सातत्याने धारेवर धरले.विरोधी पक्षाच्या बाकावरून सरकारवर टीका करताना त्यांची भाषा आक्रमक असायची; मात्र त्या आक्रमकतेला अभ्यासाची जोड असल्याने त्यांचे मुद्दे राज्याच्या राजकारणात चर्चेचा विषय ठरत.
सत्तेच्या केंद्रात पोहोचले… महत्त्वाची खाती सांभाळली
राजकीय संघर्षातून पुढे जात खडसेंनी राज्य सरकारमध्ये विविध महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या सांभाळल्या. १९९५ च्या युती सरकारपासून ते २०१४ नंतरच्या भाजप सरकारपर्यंत त्यांनी विविध मंत्रीपदांवर काम केले.२०१४ मध्ये भाजपच्या नेतृत्वाखाली सरकार स्थापन झाल्यानंतर त्यांच्याकडे महसूल आणि कृषीसारख्या महत्त्वाच्या खात्यांची जबाबदारी आली.मंत्री म्हणूनही त्यांची कार्यशैली आक्रमक आणि निर्णयक्षम राहिली. मात्र, राजकारणात उंची वाढत असताना संघर्षही त्यांच्या वाट्याला येत राहिला.
यशाच्या शिखरावरून संघर्षाच्या वळणावर…
राजकारणात प्रत्येक प्रवास सरळ रेषेत पुढे जात नाही. नाथाभाऊंच्या वाटचालीतही अनेक चढ-उतार आले.२०१६ मध्ये मंत्रिपदाचा राजीनामा दिल्यानंतर त्यांच्या राजकीय प्रवासाला वेगळे वळण मिळाले. पुढे भाजपशी असलेले राजकीय संबंध संपवत त्यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला.पक्ष बदलला, राजकीय समीकरणे बदलली, सत्ता बदलली; मात्र ‘खडसे’ हे नाव महाराष्ट्राच्या राजकीय चर्चेतून कधीच बाजूला झाले नाही.
खान्देशात भाजप उभा करताना महत्त्वाची भूमिका
खान्देशात भाजपची संघटना मजबूत करण्याच्या काळात खडसेंचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते. दिवंगत गोपीनाथराव मुंडे यांच्यासोबत काम करताना त्यांनी ग्रामीण भागात पक्षाचा विस्तार करण्यासाठी मोठी मेहनत घेतली.कार्यकर्ता हीच पक्षाची खरी ताकद मानून त्यांच्याशी थेट संवाद साधण्याची पद्धत त्यांनी स्वीकारली. त्यामुळे अनेक कार्यकर्त्यांसाठी नाथाभाऊ केवळ राजकीय नेते न राहता मार्गदर्शक आणि आधारवड बनले.
पद गेले तरी ‘नाथाभाऊ’ नावाची ताकद कायम
राजकारणात पदे येतात आणि जातात. पक्ष बदलतात. सत्तेची समीकरणे बदलतात. पण काही नावे मात्र जनमानसात कायम राहतात.
‘नाथाभाऊ’ हे त्यापैकीच एक नाव.कार्यकर्त्यांशी असलेले संबंध, जनतेशी असलेला थेट संवाद आणि कोणत्याही विषयावर स्पष्ट भूमिका घेण्याची सवय यामुळे पद नसतानाही त्यांचा राजकीय प्रभाव चर्चेत राहिला.
७५ वर्षांचा टप्पा… संघर्षाच्या पाऊलखुणांकडे मागे वळून पाहताना
आज ७५ वर्षांच्या उंबरठ्यावर उभे राहून नाथाभाऊंच्या राजकीय प्रवासाकडे पाहिले तर हा प्रवास केवळ निवडणुका, मंत्रीपदे आणि राजकीय पदांचा दिसत नाही.तो प्रवास आहे गावच्या सरपंचपदापासून राज्याच्या सत्ताकेंद्रापर्यंत पोहोचण्याचा…तो प्रवास आहे विरोधी बाकावरून सरकारला घेरण्याचा…तो प्रवास आहे खान्देशात पक्षसंघटना उभी करण्याचा…आणि तो प्रवास आहे राजकीय चढ-उतारांमध्येही स्वतःची ओळख कायम ठेवण्याचा.याच कारणामुळे एकनाथराव खडसे यांचे राजकारण केवळ एका पक्षाच्या चौकटीत किंवा एखाद्या पदापुरते मर्यादित राहिलेले नाही. खान्देशच्या राजकीय इतिहासातील एक महत्त्वाचा अध्याय म्हणून त्यांचा प्रवास आजही पाहिला जातो.
कोथळीत अमृत महोत्सवाचा उत्साह
नाथाभाऊंच्या ७५ व्या वाढदिवसानिमित्त कोथळी येथे अखंड हरिनाम सप्ताह, श्रीमद् भागवत कथा ज्ञानयज्ञ आणि विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. या सोहळ्याच्या निमित्ताने राजकीय क्षेत्रातील विविध नेते, पदाधिकारी, कार्यकर्ते आणि समर्थक एकत्र येत आहेत.त्यामुळे कोथळीतील हा सोहळा केवळ एका नेत्याचा वाढदिवस न राहता, चार दशकांहून अधिक काळाच्या राजकीय प्रवासाचा गौरव करणारा क्षण ठरत आहे.
‘नाथाभाऊ’ नावामागे चार दशकांचा संघर्ष!
७५ वर्षांचे आयुष्य आणि त्यातील चार दशकांहून अधिक काळाचे सक्रिय राजकारण—ही नाथाभाऊंच्या प्रवासाची खरी ओळख.संघर्ष त्यांची ताकद, अभ्यास त्यांचे अस्त्र, स्पष्टवक्तेपणा त्यांची शैली आणि कार्यकर्ते-जनता ही त्यांची खरी संपत्ती.म्हणूनच आजही खान्देशच्या राजकारणात ‘नाथाभाऊ’ म्हटले की एका पदाची नव्हे, तर एका प्रदीर्घ राजकीय प्रवासाची आठवण होते.
नाथाभाऊंना मनःपूर्वक शुभेच्छा!
७५ वर्षांचा हा टप्पा गाठताना ज्येष्ठ नेते एकनाथराव खडसे (नाथाभाऊ) यांना वाढदिवसाच्या हार्दिक शुभेच्छा! उत्तम आरोग्य, दीर्घायुष्य आणि आगामी सामाजिक व राजकीय वाटचालीसाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा!
